Hesabkerdışê Matematîkî

Nê hesabkerdoxi seba têverşanayişê wertêyanê aritmetik, geometrik u harmoniki eyni datay sero bişuxulnê. Ca de ke tenya yew numre bido şıma, no hacet şıma rê ardim keno ke şıma fam kerê her werte datayê şıma sero se vano u kancan metod tewr zaf bawerkerdeyo. No, qey raporanê kar u gureyi, analîzê rüeşti, têverşanayişê rêjeyan, karê sinıfi u qontrolê tekniki de zaf faydeyın o.

Bi nê hesabkerdoğê asanî, şima şenê mabênê di amaran de kerdışê komkerdiş (+), vetış (-), çarpan (×) û barekerdişî (÷) bi lezgînî û bi raştî bikerên.

Bi hesabkerdoğê ma yê quwetî, şima şenê di kerdışanê esasiyan bi rehetî bikerê: vînayîşê quwetê yew bınawanî goreyê yew quwetê dîyayeyî, û hesabkerdişê quwetê (logarîtma) ke seba yew bınawanî lazim o ke netîceya dîyaye bida.

Şikesteyê raştî, nêraştî û amaranê têkileyan (tam) ser o bixebitîn. Yew kerdış weçînên û heman wext de şikesteyê sadeyî, formê amara têkile û erjê deqan (decimal) bivînên.

Seba yew lîsteya amaranê tam û pozîtîfan, dabeşkerê tewr girsi (GCD/EBOB) û qato tewr qij (LCM/EKOK) bivînên. Kerdışê ke şima rê lazim o weçînên û heman wext de netîceanê amaranê taman bigîrê.

Sîstemanê denklemê lînearî yê bi formê 2x2 yan zî 3x3 çareser bikerên. No hesabkerdoğ metodanê determinant-seru xebetneno ke x, y, û z bi netîceanê zelalan bida şıma.

1x1 ra heta 6x6 kerdışanê matrîsî bikerên. Kom bikerên, vecên, çarpan bikerên, quwetê ci bıgîrên, transpozê ci bivînên yan zî bi netîceanê zelalan determinant û tersê ci hesab bikerên.

Sekerdê, leteyêkê 100î temsil keno. No yew konseptê do esasî yo ke heyatê rojanî, fînans, îstatîstîk û tîcaret de yeno xebetnayîş. Bi nê aracî, şima şenê persanê sekerdê yê cîya-cîyayan bêqedir çareser bikerên. Sekerdê %B yê A-yî, A sekerdê çendê B-yî yo, yan zî zêdekerdiş/kêmîkerdişê sekerdê çend sanîyeyan de hesab bikerên û formulê înan bimûsên.

Denklemanê kuadratîk (di-kose), kubîk, kuartîk û kuîntîkî çareser bikerên, kokanê reel û kompleksan bivînên û fam bikerên ke katsayîyê şima senî tesîrê xêza grafîkî kenê.

Seba vînayîşê parçekerdişê amaranê verênan, yew amara tame ke 2 yan zî hîna vêşêr o binusên. Hesabkerdoğ hem lîsteya herdbîyaye ya amaranê verênan hem zî formê quwetî yê herdbîyaye nîşan dano.

Katsayîyan seba ax^2 + bx + c = 0 pır bikerên û heman wext de dîskrîmînant û kokan bigîrên. No çareserkerdoğ çareserîyanê reel û kompleksan bi formatêdo raşt îdare keno.

Yew erjê mînîmum û maksimumî weçînên û nê aralixî de amareyeka tame ya tesadufîye bivirazên. Her tik-kerdiş de, nê aralixê daxîlî de amareyeka tame ya neweye virazîyena.

Mabênê amaranê deqan û notasyonê zanistî de çend sanîyeyan de açarnayîş bikerên. Seba guretişê mantîs û quwetî yew erc binusên, yan zî mantîs û quwetî peyser açarnên formê deqan.