Hesabkerdışê Matematîkî

Seba hesabkerdişê ortalamaya arîtmetîk, geometrîk yan zî harmonîk yew lîsteya amaran binusên. Seba ke şima datayan lez fam bikerê, ortalamaya pîya bi komê înan bivînên.

Bi nê hesabkerdoğê asanî, şima şenê mabênê di amaran de kerdışê komkerdiş (+), vetış (-), çarpan (×) û barekerdişî (÷) bi lezgînî û bi raştî bikerên.

Bi hesabkerdoğê ma yê quwetî, şima şenê di kerdışanê esasiyan bi rehetî bikerê: vînayîşê quwetê yew bınawanî goreyê yew quwetê dîyayeyî, û hesabkerdişê quwetê (logarîtma) ke seba yew bınawanî lazim o ke netîceya dîyaye bida.

Şikesteyê raştî, nêraştî û amaranê têkileyan (tam) ser o bixebitîn. Yew kerdış weçînên û heman wext de şikesteyê sadeyî, formê amara têkile û erjê deqan (decimal) bivînên.

Seba yew lîsteya amaranê tam û pozîtîfan, dabeşkerê tewr girsi (GCD/EBOB) û qato tewr qij (LCM/EKOK) bivînên. Kerdışê ke şima rê lazim o weçînên û heman wext de netîceanê amaranê taman bigîrê.

Sîstemanê denklemê lînearî yê bi formê 2x2 yan zî 3x3 çareser bikerên. No hesabkerdoğ metodanê determinant-seru xebetneno ke x, y, û z bi netîceanê zelalan bida şıma.

1x1 ra heta 6x6 kerdışanê matrîsî bikerên. Kom bikerên, vecên, çarpan bikerên, quwetê ci bıgîrên, transpozê ci bivînên yan zî bi netîceanê zelalan determinant û tersê ci hesab bikerên.

Sekerdê, leteyêkê 100î temsil keno. No yew konseptê do esasî yo ke heyatê rojanî, fînans, îstatîstîk û tîcaret de yeno xebetnayîş. Bi nê aracî, şima şenê persanê sekerdê yê cîya-cîyayan bêqedir çareser bikerên. Sekerdê %B yê A-yî, A sekerdê çendê B-yî yo, yan zî zêdekerdiş/kêmîkerdişê sekerdê çend sanîyeyan de hesab bikerên û formulê înan bimûsên.

Denklemanê kuadratîk (di-kose), kubîk, kuartîk û kuîntîkî çareser bikerên, kokanê reel û kompleksan bivînên û fam bikerên ke katsayîyê şima senî tesîrê xêza grafîkî kenê.

Seba vînayîşê parçekerdişê amaranê verênan, yew amara tame ke 2 yan zî hîna vêşêr o binusên. Hesabkerdoğ hem lîsteya herdbîyaye ya amaranê verênan hem zî formê quwetî yê herdbîyaye nîşan dano.

Katsayîyan seba ax^2 + bx + c = 0 pır bikerên û heman wext de dîskrîmînant û kokan bigîrên. No çareserkerdoğ çareserîyanê reel û kompleksan bi formatêdo raşt îdare keno.

Yew erjê mînîmum û maksimumî weçînên û nê aralixî de amareyeka tame ya tesadufîye bivirazên. Her tik-kerdiş de, nê aralixê daxîlî de amareyeka tame ya neweye virazîyena.

Mabênê amaranê deqan û notasyonê zanistî de çend sanîyeyan de açarnayîş bikerên. Seba guretişê mantîs û quwetî yew erc binusên, yan zî mantîs û quwetî peyser açarnên formê deqan.