Sekerdê, leteyêkê 100î temsil keno. No yew konseptê do esasî yo ke heyatê rojanî, fînans, îstatîstîk û tîcaret de yeno xebetnayîş. Bi nê aracî, şima şenê persanê sekerdê yê cîya-cîyayan bêqedir çareser bikerên. Sekerdê %B yê A-yî, A sekerdê çendê B-yî yo, yan zî zêdekerdiş/kêmîkerdişê sekerdê çend sanîyeyan de hesab bikerên û formulê înan bimûsên.
No araç têna seba melumatê pêroyî yo. Kerem bikerên, hesabê xo teyîd bikerên.
Lîsteya ercan ra ortalamayanê bînan hesab bikerên û tewirê înan muqayese bikerên.
Bi hesabkerdoğê ma yê onlaynî yê bêpere û asan, kerdışanê arîtmetîkê basîdan (komkerdiş, vetış, çarpan, barekerdiş) heman wext de bikerên.
Erjê quwetê yew amare yan zî logarîtmaya ci (vînayîşê quwetî) heman wext de hesab bikerên. Seba kerdışanê quwetin û logarîtman amûreka bêpere û pratik e.
Kerdışê şikesteyan bi netîceanê sadeyan û amaranê têkileyan hesab bikerên.
Seba xeylê amaran, bi şîroveyanê zelalan EBOB (GCD) û EKOK (LCM) hesab bikerên.
Terimê 'sekerdê' (yuzde) yeno manaya 'serê sedî'. Vînayîşê sekerdê yew amare, bi çarpan-kerdişê aye amare bi nisbetê sekerdê û dima bare-kerdişê ci bi 100î beno. Mesela, %10 ê 200î wina hesabîyeno: (200 × 10 / 100 = 20).
No arac kerdışanê sekerdê yê tewr herdayeyan otomatîk keno û wextê şima sevekneno: vînayîşê sekerdê yew amare, vînayîşê nisbetê sekerdê yew amare goreyê amareyeka bîne, vînayîşê zêdekerdişî bi sernayîşê sekerdê serê erjî, û vînayîşê kêmîkerdişî bi vetişê sekerdê erjî ra.
Cêr de şima şenê formulê nê kerdışan bivînên, û qismê 'Gamê Hesabkerdişî yê Hîrayî' de zî şima şenê çareserîyanê gam-bi-gam bi ercanê xo bivînên.
