Hesabkerdoxê Wertêy

Nê hesabkerdoxi seba têverşanayişê wertêyanê aritmetik, geometrik u harmoniki eyni datay sero bişuxulnê. Ca de ke tenya yew numre bido şıma, no hacet şıma rê ardim keno ke şıma fam kerê her werte datayê şıma sero se vano u kancan metod tewr zaf bawerkerdeyo. No, qey raporanê kar u gureyi, analîzê rüeşti, têverşanayişê rêjeyan, karê sinıfi u qontrolê tekniki de zaf faydeyın o.

Ercanê zêdeyan yew ca de binusê u mabênê her erci de yew valayi verdê. Qey desınan (ondalık), formata welatê weçînayey gore yew noqte (.) bişuxulnê (numune: 1.5 2.75 3).

No amîr tenya seba amacê melumatê pêroyi yo.

Famkerdişê wertêyan

1
Wertêyo aritmetik, wertêyo standardo ke zafêrê merdimi verê cû musenê. Şıma her erc kenê pêser u bareyê hûmara ercan kenê. No yew opsiyono quwetın o. Labelê lîmitê cıyo tewr pîl, hessasiyeta ey a qey ercanê zaf berzan yan zaf nızman o. Yew erco teber ra eşkeno wertêyê aritmetiki miyan ra vurno, coke ra waxto ke şıma numreyê peyêni şîrove kenê, kontekst muhîm o. Forma formul de, xˉ=1ni=1nxi\bar{x}=\frac{1}{n}\sum_{i=1}^{n}x_i.
2
Wertêyo geometrik, seba vurnayişê çarpımi vıraziyayo, vurnayişê zêdekerdişi (pêsêrkerdişi) rê nê. Qey faktorê rüeşti, qatê peyser-dayişi u vurnayişê se-ra (yuzde) yê zencîrbiyayeyan zaf faydeyın o. Matematîk de, o kokê n'yıno çarpımê n ercanê pozîtîfan o. Formula kılme na ya: G=(i=1nxi)1nG=\left(\prod_{i=1}^{n}x_i\right)^{\frac{1}{n}}. Forma hera ya hem-erke na ya:
G=x1x2xnnG=\sqrt[n]{x_1x_2\cdots x_n}
. Çıke metod çarpım u kokan ra gırêdayeyo, erci ganî pozîtîf bê. Eke datayê şıma de sifir yan erci negatîfi estê, wertêyo geometrik bê yew stratejiyê vurnayişi munasib nıyo.
3
Wertêyo harmonik, qey rêjeyan tewr rındo waxto ke payda (denominator) miqdarê eleqedarî yo sabît bo, zey numuneyanê mesafeyê sabîti analîzê lezî de yan zî têverşanayişê fiyetê yewîneyi de. O, pê barekerdişê hûmare (count) sero komê tersan (reciprocals) hesab beno, u no zî quwetê tewr zaf dano ercanê qıcan. Forma formul de, H=ni=1n1xiH=\frac{n}{\sum_{i=1}^{n}\frac{1}{x_i}}. No xususiyet, qey zaf problemê rêjeyi zaniyo vıraziyayo, labelê o eşkeno merdimanê ke netîceyê nezdiyê wertêyê aritmetiki pawenê şaş bıkero. Wertêyo harmonik qetî ercanê pozîtîfan wazeno çıke operasyonê tersî de sifir nêşkeno bıbo.
4
Weçînayişê wertêyê raşti, gırêdayeyê senî vıraziyayişê prosesê şımayê dinayaya raştıkın o. Eke erci miqdarê xoseri yê ke şıma eşkenê pêser kerê (toplam), wertêyo aritmetik bi zafane raşt o. Eke erci, rêjeyê vurnayişi yê yew game ra hetan gamê da bîn a, wertêyo geometrik performansî tewr rınd keno eşkera. Eke erci rêjeyê ke gırêdayeyê gureyê hemınerî, mesafe yan zî yewîneyan ê, wertêyo harmonik zafane weçînayişo tewr mequl o. Fikro bingeyın no yo ke, şıma metodê hesabkerdişê wertêyi bıdê muwafiqê strukturê datayi, her ca de yew metod meşuxulnê.
5
Verê hesabkerdişê her wertêyi, ercanê xo pak kerê u têverşanayişê înan qontrol kerê. Yewîneyan eyni tepşê, kopya-biyayeyan miyan ra wedarê, u qerar bıdê ka waqıeyê îstîsnayî zey vênayişê raşti bêrê qebulkerdiş yan zî zey anomali bêrê muamelekerdiş. Qey lîsteyanê dergan, hem wertêy qontrol kerê hem zî kontekstê piştgîri, zey hûmare u pêrokerdiş (sum), çıke nê metrikî nîşan danê ka netîce yew numuneyo hera ra yeno yan zî tengo. Eke datayê şıma zaf çewt o (skewed), reyna vênayişê dîmenanê medyan u persentîl (percentile) têkışta metrikanê wertêy-bingeyınan de bifikiriyê.
6
Qey weçînayişê wertêyi tabloyê qerarê lezî: Wertêyo aritmetik -> waxto ke erci yenê pêser u her lınge de weznê xo yew pîvanê hemparî de eyni yo, bişuxulnê. Wertêyo geometrik -> waxto ke erci qatkerdox (multipliers), faktorê rüeşti, katlanma yan zî vurnayişê se-ra (yuzde) yê zencîrbiyayeyan nîşan danê, bişuxulnê. Wertêyo harmonik -> waxto ke wertêyê rêjeyan sero yewîneyê hemınerî, mesafeyê hemınerî yan zî blokê gureyê hemınerî hesab benê, ca yo ke rêjeyê qıci ganî netîceyê pêroyi sero zafêr tesîr bıkerê, bişuxulnê.

Persê ke zaf yenê perskerdiş (FAQ) - Hesabkerdoxê wertêy